Szczi

0

Pierwszy raz usłyszałam to słowo od Mamy, kiedy byłam w podstawówce. Mama opowiadała o tym, jakich miała świetnych nauczycieli, wielu dziwaków, niektórych surowych, innych łagodnych, czasami niedouczonych, często genialnych. Zazdrościłam Jej tych wspomnień, a potem sama opowiadałam synowi o moich…

Pod koniec lat pięćdziesiątych nie było wcale tak wielu świetnie wykształconych rusycystów w Polsce i, szczególnie w niektórych regionach, lekcje rosyjskiego nieraz poruczano ludziom, którzy mieli po prostu jakikolwiek kontakt z językiem. Mamę uczyła pani K., Polka, której mąż Rosjanin poległ na wojnie. Okrutni uczniowie szybko odkryli, że można pani K. zadawać pytania o straconą miłość i lekcja szybko mija bez odpytywania. Hitem dla mnie była opowieść o urokie (lekcji), kiedy nauczycielka poważnie się zadumała, wspominając zalety swojego mołodca, i zapatrzyła tęsknie w okno. Tymczasem cała klasa, po cichutku, po kolei wyszła z sali. Kiedy pani K. się ocknęła, zobaczyła puste ławki. I wszystkim się upiekło, bo przecież nie mogła nikomu się poskarżyć…

Русский язык
Руский язык

Pani K. lubiła teatralnie zaczynać lekcje. Któregoś dnia weszła do klasy, stanęła na środku w pozie baletnicy i omdlewającym głosem powiedziała: Ja ljublju szczi! (я люблю щи). Biedaczka, nie przewidziała tego gromkiego śmiechu, który nastąpił. Chyba wiecie dlaczego? Dzisiaj na fan-page’u, kiedy wystawiłam zdjęcie mojego szczi, też jedna osoba skomentowała, że ma nadzieję, że za bazę nie posłużył mocz… Pani K. z obrażoną miną wyjaśniła, że szczi oznacza kapuśniak.

Do końca racji nie miała, bo szczi, które zdecydowanie rządzi w rosyjskiej kuchni, to i kapuśniak, i zupa na bazie świeżej kapusty, i szczawiówka (zielone szcziзеленое щи), i nawet barszcz może być szczi z burakami. Wszystkie szczi łączą trzy rzeczy: kapusta w składzie, kwaśność przynajmniej w tle i łatwość przygotowania. Jest nawet takie powiedzenie mistrz kwaśnego szczi (мастер кислого щи) oznaczające całkowitego ignoranta w danej dziedzinie, bo szczi naprawdę może ugotować każdy. Ja teraz już też.

Moje pierwsze najprostsze szczi
Moje pierwsze najprostsze szczi

Zupka ta mnie niezmiennie fascynuje z kilku powodów.

Po pierwsze: genialna nazwa. W cyrylicy 2 litery, po polsku 5. Nazwa brzmi dla nas dziwnie lub śmiesznie, a wzięła się od słowa … jeść. W staroruskim syto (сыто) oznacza jedzenie (еда), a jeść to es’ti (есьти) stąd s’ti (сьти, шти – na północy Rosji do tej pory można usłyszeć szti zamiast szczi). Znalazłam też wersję z twardym znakiem, która wydaje mi się bardziej prawdopodobna, ale nie to tu rozważam. I jeszcze jedna ciekawostka: to słowo występuje w liczbie mnogiej.

Po drugie: nie wiadomo, skąd się szczi wzięło. Ono po prostu było zawsze. Spopularyzowali je podobno starożytni Słowianie. Skąd z kolei wzięli oni kapustę, tego już się pewnie nie dowiemy. Samo słowo szczi pojawiło się natomiast w XVI wieku.

Po trzecie: szczi można jeść codziennie bez znudzenia, tyle jest wariantów. Może być mięsne lub postne, może być rybne, znalazłam nawet przepis na szczi z konserwą rybną. W takim wypadku rybki dodajemy już po ugotowaniu. Ja zrobiłam wersję prostą i dietetyczną, na piersi indyczej. Do wywaru na indyku dodałam: kapustę pekińską (żeby było ciekawie), marchewkę, cebulę i ziemniaki, sól i liść laurowy i gotowało się to spokojnie na wolnym ogniu do miękkości (15-20 min.). Potem posypałam zieleniną. Następnym razem obowiązkowo dodam grzyby!

Zwyczajowo do niepostnej wersji dodaje się śmietanę przy podaniu i zakąsza chlebem. Pani Olga napisała na fan-page’u o szczi z pomidorami i podesłała przepis na bogatą (i relatywnie pracochłonną) potrawę ze smażonymi pomidorami/przecierem pomidorowym, z zasmażką na mące . Wyczytałam, że od zasmażek zaczęto odchodzić w XIX wieku, chociaż podejrzewam, że nie ze względów dietetycznych, a żeby bardziej uprościć gotowanie. W cytowanym przepisie występuje pietruszka w korzeniu, której nigdzie nie można dostać w Rosji!

Pomidorowe szczi
Pomidorowe szczi

Po czwarte: nie mówi się zupa szczi tylko po prostu szczi. To rosyjska narodowa potrawa. Wspominają o niej pisarze i poeci, jest nawet sztuka o szczi. Jest szereg przysłów i powiedzeń związanych z tą potrawą, którą musi umieć ugotować każda szanująca się rosyjska gospodyni.

Где щи – тут и нас ищи. – Szukaj nas tam, gdzie jest szczi.

Где щи да каша, там и место наше. – Tam, gdzie szczi i kasza, jest miejsce nasze.

Щи – всему обеду голова. –Szczi – głowa każdego obiadu (w znaczeniu: podstawa).

Если хорошие щи, так другой пищи не ищи. – Jeśli dobre szczi, to nie szukaj innego jedzenia.

Kрасота приглядится, а щи не прихлебаются. – Piękno może się znudzić, a jeść chce się zawsze.

Для щей люди женятся, для мяса за муж идут. – Dla szczi ludzie się żenią, dla mięsa wychodzą za mąż.

Добрая жена да жирные щи – другого счастья не ищи. – Dobra żona i tłuste szczi – innego szczęścia nie szukaj.

I baardzo kontrowersyjne:

Чем больше жену бьешь, тем щи вкуснее. – Im bardziej bijesz żonę, tym smaczniejsze szczi.

Zapraszam do dzielenia się swoimi przepisami na szczi!

Zdjęcia (oprócz jednego) z internetu
Źródło przysłów: http://shkolazhizni.ru/archive/0/n-33492/


Statystyki odwiedzin strony (dane Google Analytics)

Unikalni użytkownicy: 0

Wszystkie wyświetlenia strony: 1

Unikalne wyświetlenia strony: 1


0/50 ocen

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj