Torgsin – przygody w radzieckim Peweksie

Torgsin – przygody w radzieckim Peweksie

Przeglądając najnowsze rosyjskie seriale, trafiłam na Torgsin. Wiedziałam, że to coś w rodzaju radzieckiego Peweksu. W zasadzie – to poprzednik Peweksu i innych tego typu sklepów w ZSRR i jego krajach satelickich.

torgsin serial

Po Rewolucji Październikowej i kilku latach tzw. komunizmu wojennego (czyli pełnego upaństwowienia i centralizacji gospodarki) Rosja Radziecka znajdowała się w opłakanym stanie ekonomicznym. Słabe, rolnicze państwo, nadwerężone wojną światową i domową, w wielu dziedzinach cofnęło się do czasów Piotra I-go. Panował głód i rosło niezadowolenie, co zagrażało nowej władzy, mającej bardzo wątłe oparcie w społeczeństwie. Dlatego Lenin w 1921 roku przeforsował wprowadzenie tzw. NEP-u, czyli nowej polityki ekonomicznej, socjalizmu pomieszanego z kapitalizmem. Zawieszono kolektywizację i dopuszczono prywatną inicjatywę, w tym również inwestycje zagraniczne. Niestety po śmierci Lenina powrócono do komunizmu. Co ciekawe, Stalin w walce z Trockim opowiadał się za gospodarką kapitalistyczną, ale po zniszczeniu oponenta radykalnie zmienił front i rozpoczęła się era kilkuletnich planów centralnych. Brakowało kapitału na inwestycje w przemyśle i na spłatę kredytów dewizowych, więc Stalin wpadł na genialny pomysł, żeby ściągnąć rezerwy walutowe i złoto od obywateli, którzy coś niecoś musieli jednak przechować. I tak w 1931 roku powstała sieć sklepów Torgsin, oficjalnie Sieć Przedsiębiorstw do Handlu z Cudzoziemcami.

Torgsinowski bon

Torgsinowski bon

Owszem, od cudzoziemców skupowano chętnie, ale równie chętnie brano (zważywszy na bandycki kurs) od obywateli radzieckich, którzy przecież oficjalnie nie mogli posiadać waluty (na podobnych zasadach funkcjonowały później w Polsce Ludowej Kasy PKO i Pewex, czyli Przedsiębiorstwo Eksportu (sic) Wewnętrznego (w Rosyjskiej SRR następnie Bieriozka, w Ukraińskiej Kasztan, w NRD Intershop, w Czechosłowacji Tuzex itd.) Ludzie przynosili również obrazy, zezłomowane złoto i srebro z ikon, rodzinne precjoza. Pozyskane środki (a były to miliony rubli w złocie) inwestowano w wielkie socjalistyczne budowy (jakie służby się przy okazji obłowiły, to inna sprawa).

Klienci Torgsinu mogli nabyć w nim wszystko: począwszy od żywności, skończywszy na futrach i butach. Ten sklep był namiastką wielkiego świata, ale tylko dla nielicznych. Uwiecznił go Bułhakow w Mistrzu i Małgorzacie, kiedy Korowiow z Behemotem odwiedzają sklep na rogu Arbatu i rynku Smoleńskiego (jak pamiętacie, Torgsin następnie płonie).

Moskiewski Torgsin

Moskiewski Torgsin

Ja Pewex z dzieciństwa nie bardzo pamiętam. Pewnie dlatego, że w mojej rodzinie żadnych wpływów walutowych nie notowano, a jeśli coś było cennego, to dawno zawieruszyło się podczas przymusowej repatriacji. Z tym większą ciekawością zaczęłam oglądać serial. A tu – jaka niespodzianka. Oprócz interesującego tła historycznego akcja rozwija się niczym w hollywoodzkim filmie akcji. Główna bohaterka Lida (prześliczna Aleksandra Borticz) wcale nie zachowuje się jak komsomołka, a dyrektor Torgsinu, przystojny i elegancki Wiktor (Grigorij Antipienko) to biznesmen z prawdziwego zdarzenia.

Lida

Lida

Dyrektor Wiktor Sieriebrow

Dyrektor Wiktor Sieriebrow

Po prawej złowieszczy komisarz Jagoda

Po prawej złowieszczy komisarz Jagoda

 

Bezcenne szmaragdy

Bezcenne szmaragdy

Jest rok  1934, Lida z bratem przeprowadzają się do Moskwy z Leningradu i odkrywają wśród rodzinnych pamiątek przepiękny medalion wysadzany szmaragdami. Lida zaczyna pracę jako tłumacz w Torgsinie. W jej życiu pojawia się niepokojąco piękna Anna (Jekaterina Klimowa w niezwykle udanej charakteryzacji femme fatale) i sam Henrich Jagoda (Dmitrij Podnozow)… Końcówka filmu jest wręcz niewiarygodna, zwłaszcza gamoniowatość ochrony NKWD. Ogląda się to wszystko jednak rewelacyjnie i z wypiekami na twarzy. Rosjanie narzekają na swoje kino i seriale, powtarzając, że prawdziwe kino to było w Sowietskom Sojuzie (my też uważamy, że najlepsze komedie czy kino akcji powstały w PRL, prawda?) Ja jednak co chwila odkrywam prawdziwe perełki, a serial Torgsin mogę polecić z czystym sumieniem, zwłaszcza, że jest zupełnie legalnie dostępny na youtube – poniżej zamieszczam linki.

link do serialu : https://www.youtube.com/watch?v=7oLejjtx9c4

ciekawy film dokumentalny o Torgsinie: https://www.youtube.com/watch?v=a95o28LYqE0&t=409

fragment z filmu Mistrz i Małgorzata: https://www.youtube.com/watch?v=DyYfgemD14o

Zdjęcia z runetu

(Visited 68 times, 1 visits today)
Share This

About the author

Natalia

Menedżer międzynarodowy i specjalista handlu zagranicznego przede wszystkim w branży spożywczej; wielbicielka literatury, podróży i zumby, a także Polski XX-lecia międzywojennego. Jak również Rosji i Moskwy, w której mieszkała kilka lat.

View all articles by Natalia

1 comment

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.